Η ψυχολόγος μιλά για τα όρια στη χρήση του κινητού, την εξάρτηση από τα social media, τον ρόλο της οικογένειας και τις δυσκολίες των φοιτητών που εγκαταλείπουν το οικογενειακό περιβάλλον

Την ανάγκη να μπουν όρια στη χρήση του κινητού τηλεφώνου και των social media από τα παιδιά, αλλά και την ανάγκη οι ίδιοι οι γονείς να κάνουν τη δική τους αυτοκριτική, ανέδειξε στη συνέντευξή της η ψυχολόγος Μαίρη Καρακασίδη.

Με αφορμή το νομοσχέδιο για τον περιορισμό της πρόσβασης των ανηλίκων στο διαδίκτυο, η κ. Καρακασίδη τάχθηκε υπέρ της θέσπισης ηλικιακών ορίων, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η θέσπιση ενός μέτρου, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτό θα εφαρμοστεί στην πράξη.

«Νομίζω ότι αυτό το μέτρο είναι σωστό και χρειάζεται να εφαρμοστεί και σωστά. Θα το δούμε βέβαια και στην πράξη», σημείωσε, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η ανάγκη περιορισμού της χρήσης των οθονών δεν αφορά μόνο τα παιδιά.

«Εκείνο που πρέπει να ξέρουμε όλοι είναι ότι και η μεγαλύτερη ηλικία χρειάζεται να μειώσουμε τη χρήση, διότι γινόμαστε παράδειγμα για τα παιδιά μας και τα παιδιά από εμάς παίρνουν πρότυπο».

Η ψυχολόγος περιέγραψε ένα φαινόμενο που, όπως είπε, έχει πλέον γίνει καθημερινότητα μέσα στις οικογένειες: την αντικατάσταση της πραγματικής επικοινωνίας από την οθόνη.

«Σε κάθε σπίτι βλέπουμε το φαινόμενο, καθένας να κάθεται στον καναπέ και να κοιτάζει το κινητό του και να μην μιλάμε μεταξύ μας. Και νομίζω ότι είναι ένα πρόβλημα ολόκληρης της οικογένειας και δεν αφορά μόνο τους εφήβους, ούτε τα παιδιά μας μόνο, αφορά και μας τους ενήλικες».

Κατά την ίδια, λοιπόν, η συζήτηση για την υπερβολική χρήση του κινητού δεν μπορεί να περιοριστεί στα παιδιά. Οι γονείς καλούνται πρώτα να εξετάσουν τη δική τους συμπεριφορά, καθώς αποτελούν το βασικό πρότυπο για τα παιδιά.

Η ίδια τόνισε ότι χρειάζεται να υπάρξει μια γενικότερη προσπάθεια περιορισμού της χρήσης των ψηφιακών εφαρμογών, καθώς «μας αφαιρούν από την πραγματική ζωή και από τον πραγματικό χρόνο που πρέπει να έχουμε ο ένας με τον άλλον».

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ρόλο των γονέων και στη δυσκολία που αντιμετωπίζουν σήμερα πολλές οικογένειες να θέσουν όρια στα παιδιά.

«Το μεγαλύτερο πρόβλημα της εποχής είναι πώς να εφαρμόσουμε όρια στα παιδιά μας», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι συχνά γονείς απευθύνονται σε εκείνη ζητώντας συμβουλές για το πώς μπορούν να θέσουν όρια.

«Δυσκολεύονται πάρα πολύ σήμερα οι γονείς να βάλουν όρια στα παιδιά τους και, ξέρετε, όλα ξεκινούν από την οικογένεια».

Η κ. Καρακασίδη υπογράμμισε ότι η οικογένεια διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού. Παράλληλα, όμως, αναγνώρισε τις αντικειμενικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γονείς, οι οποίοι εργάζονται πολλές ώρες και συχνά απουσιάζουν από το σπίτι.

«Ο ρόλος της οικογένειας είναι πάρα πολύ σπουδαίος για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας του κάθε παιδιού και επειδή οι γονείς λείπουν αρκετές ώρες από το σπίτι γιατί εργάζονται αρκετά και έχουν διάφορες ασχολίες, νομίζω ότι αυτό πρέπει να το προσέξουμε, διότι τα παιδιά είναι πολλές ώρες μόνα τους πολλές φορές και καταφεύγουν στη χρήση του κινητού για να περάσουν τον ελεύθερο χρόνο τους».

Η υπερβολική ενασχόληση με τις οθόνες, σύμφωνα με την ίδια, δεν περιορίζεται μόνο στον χρόνο που χάνεται μπροστά από το κινητό. Έχει συνέπειες και σε άλλους τομείς της ζωής των παιδιών.

Όπως ανέφερε, παρατηρείται μειωμένη επίδοση στο σχολείο, ενώ παράλληλα τα παιδιά απομακρύνονται από δραστηριότητες που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη δημιουργικότητα, στην πνευματική τους καλλιέργεια και στη σωματική τους ευεξία.

«Είναι εύκολη λύση να βάλουμε το παιδί μπροστά στην οθόνη για να ηρεμήσουμε ή για να κοιμηθούμε το μεσημέρι ή για να κάνουμε τις δουλειές μας. […] Όλα αυτά θέλουν μέτρο στη χρήση και το χάνουμε πολλές φορές το μέτρο».

Η ίδια αναφέρθηκε και στα πολύ μικρά παιδιά, ακόμη και σε βρέφη, τα οποία, όπως είπε, συχνά έρχονται σε επαφή με τις οθόνες από πολύ μικρή ηλικία, επειδή οι γονείς προσπαθούν με αυτόν τον τρόπο να τα ηρεμήσουν ή να εξασφαλίσουν λίγο χρόνο για τον εαυτό τους.

Ένα ακόμη σημαντικό σημείο της συνέντευξης ήταν ο τρόπος με τον οποίο είναι σχεδιασμένες οι σύγχρονες ψηφιακές εφαρμογές.

«Είναι φτιαγμένα για να προκαλούν εθισμό και ενώ μπαίνουμε πέντε λεπτά σε μια εφαρμογή, καταλήγουμε να καθόμαστε ώρες».

Η κ. Καρακασίδη σημείωσε ότι τα παιδιά σήμερα περνούν υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα μπροστά στις οθόνες, με αποτέλεσμα να απομακρύνονται από δραστηριότητες που θα μπορούσαν να τους προσφέρουν ουσιαστικά οφέλη.

«Αυτό τους αφαιρεί από την πραγματική ζωή και από ασχολίες οι οποίες θα ήταν πιο δημιουργικές και θα τους βοηθούσαν και στην πνευματική τους καλλιέργεια αλλά και στη σωματική τους ευεξία».

Συνέδεσε μάλιστα την υπερβολική χρήση των social media και με προβλήματα κοινωνικότητας και επικοινωνίας.

«Βλέπουμε τα σημερινά παιδιά όπου δυσκολεύονται να συνάψουν σχέσεις, φιλικές, ερωτικές. Υπάρχουν προβλήματα στην επικοινωνία με τους άλλους ανθρώπους, διότι πολλές φορές αποφεύγουμε την πραγματική επαφή και καταλήγουμε να στέλνουμε μηνύματα και να ζούμε σε έναν φανταστικό κόσμο, αυτόν των social media».

Η κ. Καρακασίδη δεν περιορίστηκε στην κριτική απέναντι στους νέους. Αντίθετα, υπογράμμισε ότι οι ενήλικες πρέπει να αναλογιστούν τη δική τους συμπεριφορά.

«Το κάνουμε και εμείς οι μεγαλύτεροι αυτό και πρέπει να το τονίσουμε, γιατί πολλές φορές λέμε για τα παιδιά και κατηγορούμε τα παιδιά γι’ αυτό, αλλά πρέπει να κάνουμε και μια αυτοκριτική για το πώς και εμείς οι ίδιοι χρησιμοποιούμε το διαδίκτυο».

Το μήνυμα αυτό, σύμφωνα με την ίδια, είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από την παρατήρηση και μιμούνται συμπεριφορές που βλέπουν καθημερινά στο σπίτι.

Στη συνέχεια της συζήτησης, ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους φοιτητές και στις ψυχολογικές δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσουν όταν εγκαταλείπουν για πρώτη φορά το οικογενειακό περιβάλλον.

Η κ. Καρακασίδη σημείωσε ότι η μετάβαση από το σχολείο στη φοιτητική ζωή δεν είναι πάντα εύκολη.

«Είναι μια δύσκολη μεταβατική περίοδος αυτή, διότι αναγκάζεται να φύγει από το περιβάλλον, από την οικογένειά του, από το προστατευμένο περιβάλλον του και να πάει σε μια ξένη πόλη, να μην έχει φίλους εξαρχής, είναι αρκετά απομονωμένο μέχρι να δημιουργήσει νέες παρέες».

Σε αυτή την περίοδο, όπως εξήγησε, το κινητό μπορεί να αποτελέσει ένα εύκολο καταφύγιο για ένα παιδί που αισθάνεται μόνο.

«Όλα αυτά μπορεί να το οδηγήσουν να κάνει παρέα με το κινητό του τηλέφωνο για αρχή. Δεν είναι όλα τα παιδιά τόσο εύκολα στην μεταβατική αυτή περίοδο και στην προσαρμογή τους στη νέα συνθήκη της φοιτητικής τους ζωής».

«Τα παιδιά χρειάζονται στήριξη σε κάθε ηλικία»

Η ψυχολόγος αναφέρθηκε και σε περιπτώσεις φοιτητών που αντιμετωπίζουν καταθλιπτικά συναισθήματα ή άλλες δυσκολίες κατά τη μετάβαση στη φοιτητική ζωή.

Όπως ανέφερε, η πίεση των σχολικών χρόνων και των Πανελλαδικών εξετάσεων ακολουθείται από μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα, η οποία μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη για ορισμένα παιδιά.

«Πολλά παιδιά περνάνε μια φάση κατάθλιψης στη φοιτητική τους ζωή, διότι από την πίεση του σχολείου και των Πανελληνίων πάνε σε ένα άλλο στάδιο ζωής».

Ιδιαίτερη ήταν η έκκλησή της προς τους γονείς να μην θεωρούν ότι επειδή το παιδί τους πέρασε στο πανεπιστήμιο και έφυγε από το σπίτι είναι πλέον πλήρως ανεξάρτητο και δεν χρειάζεται τη στήριξή τους.

«Πάμε το παιδί μας σε μια πόλη και το αφήνουμε; Καλό είναι να προσπαθούμε να το επισκεπτόμαστε συχνότερα, να έχουμε ειδικά τον πρώτο καιρό περισσότερη επαφή μαζί του, διότι δεν σημαίνει ότι από τη μια μέρα στην άλλη αυτό το παιδί έγινε ενήλικας και μπορεί 100% να σταθεί στα πόδια του. Κυρίως συναισθηματικά, θα έλεγα».

Και συμπλήρωσε:

«Τα παιδιά χρειάζονται στήριξη σε κάθε ηλικία και σε κάθε φάση της ζωής τους και πόσο μάλλον σε μεταβατική περίοδο όπως είναι αυτή της φοιτητικής ζωής».

Η στήριξη, ωστόσο, δεν σημαίνει υπερπροστασία. Η κ. Καρακασίδη έδωσε ιδιαίτερη σημασία στην ισορροπία που πρέπει να υπάρχει στη σχέση γονέα και παιδιού.

«Ας μην είμαστε άνθρωποι των άκρων, γιατί πολλές φορές παρατηρώ ανθρώπους να είναι υπερπροστατευτικοί και άλλους να είναι υπερβολικά να αφήνουν τα παιδιά τους ελεύθερα και να λένε “τώρα είναι ελεύθερο, είναι μεγάλο, αποφασίζει, κάνει”. Δεν είναι ακριβώς έτσι».

Η ίδια υποστήριξε ότι ο γονιός πρέπει να παραμένει παρών, αλλά με τρόπο που να ανταποκρίνεται στην ηλικία και στις ανάγκες του παιδιού.

«Πάντα, σαν γονιός, χρειάζεται να έχεις μια σταθερή, διακριτική παρουσία δίπλα στο παιδί σου, ανάλογα βέβαια με την ηλικία του και την αναπτυξιακή του φάση».

«Δυστυχώς τα σημερινά παιδιά είναι αρκετά συναισθηματικά παραμελημένα και πρέπει να το προσέξουμε αυτό, γιατί τους παρέχουμε πολλά υλικά αγαθά και ανέσεις, αλλά δεν ξέρω κατά πόσο τα παιδιά μας είναι ευτυχισμένα μόνο μέσα από αυτά τα αγαθά».

Αντίθετα, όπως τόνισε, αυτό που χρειάζονται τα παιδιά είναι ουσιαστική ανθρώπινη παρουσία.

«Τα παιδιά χρειάζονται παρουσία, χρειάζονται κατανόηση, ενσυναίσθηση, διάλογο. Πρέπει να μάθουμε να τα ακούμε, να μην τα κρίνουμε αυστηρά και να είμαστε δίπλα τους με κατανόηση, αγάπη και φροντίδα πραγματική και ουσιαστική».

Η συζήτηση επεκτάθηκε και σε φαινόμενα νεανικής βίας και ακραίων συμπεριφορών που έχουν καταγραφεί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Η κ. Καρακασίδη συνέδεσε τέτοιες συμπεριφορές με βαθύτερα ψυχολογικά και οικογενειακά προβλήματα, εκφράζοντας την άποψη ότι πίσω από έναν άνθρωπο που εκδηλώνει ακραία και βίαιη συμπεριφορά μπορεί να υπάρχει έντονο συναισθηματικό έλλειμμα.

«Εμένα αυτό μου δείχνει ότι αυτοί οι άνθρωποι που εκφράζονται με αυτόν τον τρόπο σημαίνει ότι είναι άνθρωποι που δεν πήραν αγάπη, δεν πήραν φροντίδα, δεν είχαν την κατάλληλη ενδεχομένως οικογενειακή ασφάλεια».

Και πρόσθεσε:

«Όταν ένας άνθρωπος έχει λάβει φροντίδα, αγάπη αληθινή και ουσιαστική και έχει αναπτύξει σχέση ουσιαστική με τον γονιό του και με όμορφο τρόπο ξέρει τον διάλογο και ξέρει τη συζήτηση, δεν νομίζω ότι μπορεί να καταφύγει σε τέτοιου τύπου συμπεριφορές ακραίες και βίαιες».

Κατά την ίδια, τέτοιες συμπεριφορές αποτελούν ένδειξη βαθύτερου πόνου:

«Αυτό δείχνει πόσο πόνο έχει μέσα του και πόση εγκατάλειψη έχει στον τομέα της αγάπης και της φροντίδας».

«Το πιο δύσκολο πράγμα στον κόσμο είναι να είσαι γονιός»

Κλείνοντας, η Μαίρη Καρακασίδη στάθηκε στον ίδιο τον ρόλο του γονέα, χαρακτηρίζοντάς τον ιδιαίτερα απαιτητικό, ειδικά στη σημερινή εποχή.

«Το πιο δύσκολο πράγμα στον κόσμο είναι αυτός ο ρόλος, ο γονιός».

Όπως ανέφερε, η γονεϊκότητα απαιτεί ωριμότητα και διαρκή προσπάθεια αυτοβελτίωσης.

«Είναι δύσκολο να είσαι γονιός και πρέπει να είσαι πολύ ώριμος και να κάνεις την αυτοκριτική σου και να βελτιώνεις τον εαυτό σου καθημερινά, διότι βρίσκεσαι αντιμέτωπος, ειδικά τη σημερινή εποχή, με πολύ δύσκολες προκλήσεις».

«Εκείνο που πρέπει να μην ξεχάσουμε από αυτή τη συζήτηση σήμερα, κατά τη γνώμη μου, είναι ότι χρειάζονται τα παιδιά την αγάπη μας, τη φροντίδα μας και την ουσιαστική μας παρουσία».

Prisma Radio 90,2 · Μαριέττα Ποταμίτη 23-10-2026 (Καρακασίδη Μαίρη)