Κλιματική αλλαγή, ασθένειες, μειωμένη παραγωγή, εισαγόμενες σταφίδες, ελληνοποιήσεις και γραφειοκρατία συνθέτουν ένα ιδιαίτερα δύσκολο σκηνικό για τη Ζακυνθινή σταφίδα .

Σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τον πρωτογενή τομέα και ειδικότερα για τη Ζακυνθινή σταφίδα, ο πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Ζακύνθου, Διονύσης Βερτζάγιας, περιγράφει μια κατάσταση που, όπως προειδοποιεί, απειλεί πλέον την ίδια την επιβίωση της καλλιέργειας στο νησί.

Η φετινή παραγωγή βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντική μείωση, ενώ οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, οι ασθένειες που έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, οι ζημιές στις καλλιέργειες αλλά και ο ανταγωνισμός από φθηνότερες εισαγόμενες σταφίδες δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον για τους παραγωγούς.

Η εικόνα που μεταφέρει ο κ. Βερτζάγιας είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, η κατάσταση «πάει από το κακό στον χειρότερο», αποδίδοντας μεγάλο μέρος των προβλημάτων τόσο στην κλιματική αλλαγή όσο και στην αγροτική πολιτική που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια.

Δραματική μείωση της παραγωγής

Το πρώτο και πιο άμεσο πρόβλημα είναι η ίδια η παραγωγή. Σύμφωνα με τον κ. Βερτζάγια, η μείωση είναι πλέον τόσο μεγάλη ώστε τίθεται ζήτημα εάν αρκετοί παραγωγοί θα καταφέρουν να συγκεντρώσουν ακόμη και την απαιτούμενη ποσότητα για να λάβουν τις ενισχύσεις.

Όπως εξηγεί, απαιτούνται 150 κιλά ανά στρέμμα για την προβλεπόμενη ενίσχυση, γεγονός που, λόγω και του ξηρικού χαρακτήρα των καλλιεργειών στη Ζάκυνθο, καθιστά την επίτευξη της απαιτούμενης ποσότητας ιδιαίτερα δύσκολη σε μια κακή χρονιά.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε από τις καιρικές συνθήκες και τις βροχοπτώσεις, με τις ζημιές να εμφανίζονται πλέον στην πορεία ωρίμανσης του προϊόντος.

«Η ζημιά και η εγκληματική σαν αποτέλεσμα», αναφέρει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Ένωσης, περιγράφοντας τις συνέπειες που έχουν προκληθεί στην καλλιέργεια. Παράλληλα, επισημαίνει ότι υπήρξαν προβλήματα στα σταφύλια, με ασθένειες και καταστροφές που επηρέασαν την παραγωγή.

Η ανάγκη άμεσης καταγραφής των ζημιών

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, ο κ. Βερτζάγιας υπογραμμίζει την ανάγκη να πραγματοποιηθεί άμεσα εκτίμηση των ζημιών από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε οι παραγωγοί να διαθέτουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά και να μπορούν να διεκδικήσουν ό,τι προβλέπεται.

Όπως εξηγεί, η διαδικασία έχει ξαναγίνει στο παρελθόν, όταν η περιοχή αντιμετώπισε ανάλογα προβλήματα. Ωστόσο, θυμάται πως σε προηγούμενη περίπτωση τα σχετικά έγγραφα δεν έφτασαν εγκαίρως στο Υπουργείο, με αποτέλεσμα να μην προχωρήσει η διαδικασία αποζημίωσης.

«Ζητάμε λοιπόν εμείς απλά να εκτιμήσει τη ζημία για να έχουμε τα δικαιολογητικά», τονίζει, επισημαίνοντας ότι χωρίς επίσημη καταγραφή είναι εξαιρετικά δύσκολο να προχωρήσει οποιαδήποτε διαδικασία στήριξης των παραγωγών.

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία που παραθέτει ο πρόεδρος της Ένωσης για τη διαχρονική υποχώρηση της παραγωγής σταφίδας.

Όπως αναφέρει, η Ελλάδα έφτανε στο παρελθόν σε παραγωγή περίπου 6.000 τόνων, ενώ σήμερα η παραγωγή έχει υποχωρήσει σε επίπεδα κάτω από τους 1.000 τόνους.

«Πάρα πολύ μεγάλη διαφορά», σημειώνει, αποτυπώνοντας το μέγεθος της συρρίκνωσης που έχει υποστεί η καλλιέργεια.

Για τον ίδιο, αυτή η εικόνα δεν είναι απλώς ένας ακόμη δείκτης της κατάστασης του πρωτογενούς τομέα. Είναι προειδοποίηση ότι η σταφίδα μπορεί σταδιακά να εξαφανιστεί από την παραγωγική δραστηριότητα της Ζακύνθου

Ο Διονύσιος Βερτζάγιας ξεκαθαρίζει ότι το αίτημα των παραγωγών, όπως το θέτει ο ίδιος, δεν περιορίζεται στην παροχή μιας ακόμη οικονομικής ενίσχυσης.

«Εμείς δεν ζητάμε οικονομική ενίσχυση, εμείς ζητάμε εφαρμογή του νόμου», τονίζει.

Στο επίκεντρο, σύμφωνα με τον ίδιο, βρίσκονται οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, η αύξηση των ασθενειών και οι γενικότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει η καλλιέργεια.

Ένα ακόμη μεγάλο μέτωπο που αναδεικνύει είναι ο ανταγωνισμός από προϊόντα τρίτων χωρών.

Ο κ. Βερτζάγιας υποστηρίζει ότι εισάγονται σταφίδες πολύ χαμηλότερου κόστους, οι οποίες στη συνέχεια ανταγωνίζονται τη Ζακυνθινή σταφίδα στην ελληνική αγορά.

Ακόμη πιο σοβαρή χαρακτηρίζει την κατάσταση όταν εισαγόμενες σταφίδες εμφανίζονται στην αγορά ως ελληνικές. Όπως υποστηρίζει, πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν, καθώς ο παραγωγός της Ζακύνθου δεν μπορεί να ανταγωνιστεί προϊόντα που παράγονται με διαφορετικό κόστος και διαφορετικές συνθήκες.

Το ζήτημα της ποιότητας και της προέλευσης αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία. Η προστασία της ταυτότητας της Ζακυνθινής σταφίδας δεν αφορά μόνο τους παραγωγούς, αλλά συνολικά την τοπική οικονομία και το ίδιο το παραγωγικό μοντέλο του νησιού.

Παρά τις δυσκολίες, η Ζακυνθινή σταφίδα εξακολουθεί να έχει παρουσία σε αγορές του εξωτερικού.

Ο πρόεδρος της Ένωσης αναφέρει την Αγγλία και την Ολλανδία ως βασικές αγορές, ενώ σημειώνει ότι κατά το παρελθόν υπήρξαν εξαγωγές και προς τη Γερμανία και την Αυστραλία.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο να διατηρηθεί η παραγωγή, αλλά να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε το προϊόν να αποκτήσει μεγαλύτερη αξία και να διευρύνει την παρουσία του στις αγορές.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο κ. Βερτζάγιας και στην αγορά των Ιονίων Νήσων.

Υποστηρίζει ότι υπάρχει δυνατότητα να δημιουργηθεί μια ισχυρότερη συνεργασία μεταξύ των νησιών, έτσι ώστε τα προϊόντα της περιοχής να καταναλώνονται κατά προτεραιότητα στην ίδια την Περιφέρεια.

«Η αγορά των Ιονίων Νήσων μπορεί να καλύψει την παραγωγή της σταφίδας και την παραγωγή του κρασιού και την παραγωγή του λαδιού», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Πρόκειται για μια πρόταση που συνδέει άμεσα τον πρωτογενή τομέα με την τοπική κατανάλωση και τον τουρισμό, καθώς μεγάλο μέρος της ζήτησης στα Ιόνια Νησιά δημιουργείται από εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο.

Σημαντικό κεφάλαιο της συνέντευξης αποτελεί και η χρήση της Ζακυνθινής σταφίδας στην αρτοποιία.

Ο κ. Βερτζάγιας υποστηρίζει ότι η κατανάλωση Ζακυνθινής σταφίδας από την αρτοποιία μειώνεται, καθώς χρησιμοποιούνται σταφίδες που εισάγονται από τρίτες χώρες.

Αναφέρεται μάλιστα σε αρτοποιεία που χρησιμοποιούν αποκλειστικά Ζακυνθινή σταφίδα και θεωρεί ότι το ζήτημα χρειάζεται μεγαλύτερη προβολή και ενημέρωση του καταναλωτικού κοινού.

Το βασικό επιχείρημά του είναι ότι ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει τι προϊόν αγοράζει και ποια είναι η προέλευσή του. Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για παραδοσιακά προϊόντα όπως το σταφιδόψωμο και τα παξιμάδια, η χρήση αυθεντικής τοπικής πρώτης ύλης μπορεί να αποτελέσει σημαντικό στοιχείο προστιθέμενης αξίας.

Ο κ .Βερτζάγιας συνδέει επίσης την επιβίωση της σταφίδας με την πορεία του τουρισμού.

Όπως αναφέρει, έχουν γίνει επαφές και προσπάθειες ώστε τα προϊόντα του πρωτογενούς τομέα να ενταχθούν περισσότερο στην τουριστική αγορά.

Το μήνυμα που στέλνει είναι ότι ο τουρισμός από μόνος του δεν αρκεί. Χρειάζεται ισορροπία ανάμεσα στον τουρισμό και την αγροτική παραγωγή.

«Όταν εγκαταλείπουν τον πρωτογενή τομέα, ο μεγάλος κίνδυνος είναι οι φωτιές», επισημαίνει, συνδέοντας την εγκατάλειψη των καλλιεργούμενων εκτάσεων με την αύξηση του κινδύνου πυρκαγιών.

Μέσα σε αυτή τη δύσκολη εικόνα, υπάρχει και μια πιο αισιόδοξη πλευρά: η προσπάθεια δημιουργίας νέων προϊόντων με βάση τη Ζακυνθινή σταφίδα.

Ο κ. Βερτζάγιας αναφέρεται στη σταφίδα με σοκολάτα, ένα προϊόν που, όπως λέει, «πάει πάρα πολύ καλά» εμπορικά.

Ωστόσο, επισημαίνει ότι δεν έχει ακόμη τη στήριξη και την προβολή που θα μπορούσε να έχει. Για τον λόγο αυτό αναζητούνται νέες αγορές, τόσο εκτός Ζακύνθου όσο και εκτός Ιονίων Νήσων.

Παράλληλα, εξετάζεται η διάθεση του προϊόντος σε μικρότερες συσκευασίες, ειδικά για ξενοδοχεία και άλλες τουριστικές επιχειρήσεις.

Όπως εξηγεί, όμως, η μικρότερη συσκευασία αυξάνει σημαντικά το κόστος ανά μονάδα προϊόντος, γεγονός που πρέπει να συνυπολογιστεί στην εμπορική στρατηγική.

Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο κ. Βερτζάγιας αναφέρεται στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί με το σύστημα των αιτήσεων.

Όπως περιγράφει, η διαδικασία χαρακτηρίζεται από καθυστερήσεις, τεχνικά προβλήματα και μεγάλο όγκο δικαιολογητικών.

Η κατάσταση, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τους παραγωγούς, καθώς μια αίτηση μπορεί να χρειάζεται περίπου μία ώρα για να ολοκληρωθεί.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο λόγω του αριθμού των παραγωγών που πρέπει να εξυπηρετηθούν μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα.

«Είναι πάρα πολλά τα δικαιολογητικά που ζητάνε φέτος», τονίζει, περιγράφοντας μια διαδικασία που επιβαρύνει ακόμη περισσότερο έναν παραγωγικό κόσμο ο οποίος ήδη βρίσκεται αντιμέτωπος με τις συνέπειες της μειωμένης παραγωγής.

Ο χρόνος αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα.

Ο κ. Βερτζάγιας εκφράζει την ανησυχία του για το κατά πόσο θα προλάβουν να ολοκληρωθούν όλες οι διαδικασίες εγκαίρως, ώστε οι παραγωγοί να μην αντιμετωπίσουν προβλήματα με τις προβλεπόμενες πληρωμές.

Η αγωνία είναι εμφανής και στις τελευταίες του δηλώσεις, όπου απευθύνει έκκληση προς τους παραγωγούς να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι η ταλαιπωρία που υφίστανται είναι πραγματική και δικαιολογημένη.

Prisma Radio 90,2 · Μαριέττα Ποταμίτη 25-8-2026 (Μουζάκης Διονύσιος Μποζόνος – Βερτζάγιας Διονύσιος)