Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρακολουθεί η διεθνής κοινότητα τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς οι πληροφορίες που κάνουν λόγο για επικείμενη συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν δημιουργούν προσδοκίες αποκλιμάκωσης σε μία από τις πλέον σοβαρές εστίες έντασης του πλανήτη.

Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πειραιά Διονύσης Τσιριγώτης, σχολιάζοντας τις τελευταίες εξελίξεις, εκτίμησε ότι βρισκόμαστε ενώπιον μιας κρίσιμης καμπής, επισημαίνοντας ότι, παρά τις δυσκολίες, διαφαίνεται η βούληση των δύο πλευρών να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Όπως ανέφερε, η προσωρινή ανακωχή που φαίνεται να διαμορφώνεται λειτουργεί καθησυχαστικά για τη διεθνή οικονομία και κυρίως για τις αγορές ενέργειας.

«Μέχρι την Παρασκευή, οπότε αναμένονται κρίσιμες εξελίξεις, υπάρχει μια ελπίδα ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν θα μπορέσουν να βρουν μια διέξοδο στο στρατηγικό αδιέξοδο στο οποίο έχουν περιέλθει», σημείωσε.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η ενδεχόμενη συμφωνία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνιστά έμμεση αναγνώριση του Ιράν ως ισχυρού περιφερειακού παράγοντα στη Μέση Ανατολή.

Κατά τον καθηγητή, η εξέλιξη αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη στρατηγική που ακολουθήθηκε τα προηγούμενα χρόνια από τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία αποσκοπούσε στην αποδυνάμωση ή ακόμη και στην ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος.

«Ο στόχος της αλλαγής καθεστώτος δεν επιτεύχθηκε. Αντιθέτως, παρά τις τεράστιες πιέσεις και τις κυρώσεις, η Τεχεράνη όχι μόνο επέζησε, αλλά φαίνεται να εξέρχεται ενισχυμένη από αυτή την κρίση», υποστήριξε.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το κόστος μιας προσπάθειας ολοκληρωτικής ήττας του Ιράν είναι δυσανάλογο σε στρατηγικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο, γεγονός που καθιστά ανέφικτη μια τέτοια επιδίωξη.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο θέμα των Στενών του Ορμούζ, τα οποία αποτελούν νευραλγικό σημείο για την παγκόσμια διακίνηση πετρελαίου.

Ο κ. Τσιριγώτης εκτίμησε ότι η συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει στην πλήρη επαναλειτουργία των θαλάσσιων οδών και στη σταδιακή άρση των οικονομικών κυρώσεων που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ στο Ιράν.

Την ίδια στιγμή, τόνισε ότι ζητήματα όπως το βαλλιστικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τα δίκτυα περιφερειακής επιρροής που διατηρεί μέσω οργανώσεων και συμμάχων σε διάφορες χώρες της περιοχής δεν φαίνεται να αποτελούν, προς το παρόν, αντικείμενο ουσιαστικής διαπραγμάτευσης

Ο καθηγητής σημείωσε ότι το Ισραήλ εμφανίζεται επιφυλακτικό απέναντι σε μια τέτοια εξέλιξη, καθώς διατηρεί διαφορετική στρατηγική προσέγγιση.

Όπως ανέφερε, η ισραηλινή πλευρά έχει καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί την αναγνώριση του Ιράν ως ισχυρού περιφερειακού παίκτη και συνεχίζει να προσεγγίζει το ζήτημα μέσα από το πρίσμα της ασφάλειας.

Αναφερόμενος στις αντοχές του ιρανικού καθεστώτος, ο κ. Τσιριγώτης επισήμανε ότι η επιβίωσή του παρά τις πρωτοφανείς πιέσεις αποδεικνύει την εσωτερική του συνοχή.

Παρά τις σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις των κυρώσεων και τη δυσκολία εξαγωγής πετρελαίου, η ιρανική κοινωνία δεν οδηγήθηκε σε γενικευμένη αμφισβήτηση της πολιτικής ηγεσίας.

«Αντί να αντιδράσει επιδιώκοντας την ανατροπή του καθεστώτος, ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας συσπειρώθηκε γύρω από αυτό», υποστήριξε.

Κατά την άποψή του, το θεοκρατικό σύστημα εξουσίας που οικοδομήθηκε στο Ιράν τα τελευταία πενήντα χρόνια έχει δημιουργήσει βαθιές διασυνδέσεις σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής ζωής, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την αποδόμησή του από εξωτερικές παρεμβάσεις.

Ο καθηγητής αναφέρθηκε και στη δημόσια συζήτηση γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράν, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα είναι σύνθετο και απαιτεί προσεκτική προσέγγιση.

Υποστήριξε ότι υπάρχουν διεθνώς αναγνωρισμένα δικαιώματα που απορρέουν από τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ωστόσο κάθε κοινωνία διαθέτει τις δικές της πολιτισμικές και θρησκευτικές ιδιαιτερότητες.

Έφερε, μάλιστα, ως παράδειγμα τη σημαντική παρουσία γυναικών στα ιρανικά πανεπιστήμια, σημειώνοντας ότι σε ορισμένα επιστημονικά πεδία αποτελούν την πλειονότητα των φοιτητών.

Παράλληλα, τόνισε ότι η αρχή της κρατικής κυριαρχίας εξακολουθεί να αποτελεί θεμέλιο του διεθνούς συστήματος και ότι παρεμβάσεις στο εσωτερικό ενός κράτους επιτρέπονται μόνο υπό πολύ συγκεκριμένες προϋποθέσεις και κατόπιν αποφάσεων διεθνών θεσμών.

Η συζήτηση επεκτάθηκε και στον πόλεμο στην Ουκρανία, με τον κ. Τσιριγώτη να εκτιμά ότι ούτε εκεί διαφαίνεται άμεση προοπτική ειρήνευσης.

Όπως ανέφερε, τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία έχουν περιέλθει σε στρατηγικό αδιέξοδο, ενώ καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι μεγάλες δυνάμεις.

Υπενθύμισε ότι τα προηγούμενα χρόνια οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ στήριξαν οικονομικά και στρατιωτικά το Κίεβο, ενώ σήμερα μεγάλο μέρος αυτού του βάρους έχει μεταφερθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Όσο συνεχίζεται η οικονομική και στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία, τόσο παρατείνεται ο πόλεμος», υποστήριξη.

Μέχρι τότε, εκτίμησε ότι η σύγκρουση θα συνεχιστεί ως ένας πόλεμος φθοράς, χωρίς αποφασιστική στρατιωτική νίκη για κάποια από τις δύο πλευρές.

Κλείνοντας, ο Διονύσης Τσιριγώτης σημείωσε ότι οι επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικές τόσο για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή όσο και για τη συνολική εικόνα του διεθνούς συστήματος.

Η ενδεχόμενη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, εφόσον επιτευχθεί, δεν θα σηματοδοτήσει μόνο μια προσωρινή αποκλιμάκωση της έντασης, αλλά ενδέχεται να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες ισχύος σε ολόκληρη την περιοχή, αναγνωρίζοντας στην πράξη τον καθοριστικό ρόλο της Τεχεράνης στη μεταβαλλόμενη γεωπολιτική πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής.

Prisma Radio 90,2 · Μαριέττα Ποταμίτη 15-6-2026 (Μοθωναίος Γεώργιος – Τσιριγώτης Διονύσιος – Βερτζάγιας Διονύσιος)