«Αν ξεκινήσουν οι εξορύξεις στην Κέρκυρα, όλο το Ιόνιο θα είναι ανοιχτό προς εκμετάλλευση»

Με ιδιαίτερα έντονο τρόπο τοποθετήθηκε για το ζήτημα των ερευνών και των επικείμενων γεωτρήσεων για υδρογονάνθρακες στο Ιόνιο η Ξένια Τόμπρου, μέλος της Πανελλήνιας Συνέλευσης για την προστασία της Ελληνικής Τάφρου, εκφράζοντας την πλήρη αντίθεσή της στην προοπτική των εξορύξεων και υποστηρίζοντας ότι οι κίνδυνοι για το θαλάσσιο οικοσύστημα, τα κητώδη, τις θαλάσσιες χελώνες, την αλιεία και τις ακτές είναι ιδιαίτερα σοβαροί.

Η κ. Τόμπρου αναφέρθηκε στην αντίδραση των οικολογικών οργανώσεων και των τοπικών κοινωνιών, υποστηρίζοντας ότι η αντίθεση στις εξορύξεις δεν αποτελεί ένα πρόσφατο φαινόμενο, αλλά έναν αγώνα που εξελίσσεται εδώ και χρόνια.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε:

«Ο πρώτος και κυριότερος είναι ο μεγάλος κίνδυνος, γιατί στα άλλα είδη μας και για εμάς στις ακτές, σε περίπτωση που γίνει ατύχημα, αλλά και όχι μόνο, ακόμα και τις μικροδιαρροές που θα υπάρχουν από τις εξορύξεις. Ακόμα και πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε εξόρυξη είχε προβληθεί και ανακαλυφθεί ότι είχαμε δίκιο ότι οι σεισμικές έρευνες που θα γίνονταν θα δημιουργούσαν πάρα πολύ μεγάλη ζημιά στα θηλαστικά και στα είδη που είναι μέσα στη θάλασσα».

Η ίδια έφερε ως παράδειγμα τις σεισμικές έρευνες που, όπως υποστήριξε, πραγματοποιήθηκαν στην περιοχή της Κέρκυρας το 2022, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στις επιπτώσεις τους στα κητώδη.

Η Ξένια Τόμπρου στάθηκε ιδιαίτερα στις σεισμικές έρευνες, περιγράφοντας τη διαδικασία ως συνεχείς υποθαλάσσιες εκρήξεις και συνδέοντάς την χρονικά με εκβρασμούς ζιφιών στις ακτές της Κέρκυρας.

Στη συνέντευξή της ανέφερε:

«Ξεκίνησαν οι σεισμικές έρευνες λοιπόν, οι οποίες είναι εκρήξεις συνεχείς, οι οποίες έχουν γύρω στα 254 Ντεσιμπέλ πάνω, οι οποίες εκρήξεις ήταν ασταμάτητες για μέρες».

Και συνέχισε περιγράφοντας αυτό που, σύμφωνα με την ίδια, ακολούθησε:

«Πέντε μέρες αφού είχαν ξεκινήσει αυτές τις σεισμικές έρευνες, είχαμε τους πρώτους εκβρασμούς ζιφιών, που είναι μικρές φάλαινες, στις ακτές της Κέρκυρας».

Η ίδια υποστήριξε ότι οι εκβρασμοί που καταγράφονται στις ακτές δεν αποτυπώνουν κατ’ ανάγκη το συνολικό μέγεθος της απώλειας του πληθυσμού, καθώς πολλά ζώα μπορεί να έχουν τραυματιστεί ή να έχουν πεθάνει στον βυθό.

«Υπήρξε και το 2012 ένας πάρα πολύ μεγάλος αριθμός εκβρασμών των ζιφιών, οπότε αυτοί οι τρεις αντιπροσωπεύουν έναν πληθυσμό που ήδη ήταν πάρα πολύ επιβαρυμένος και αν έχουν βγει στη στεριά τρεις, σημαίνει ότι είναι δεκάδες οι οποίοι έχουν σκοτωθεί, έχουν τραυματιστεί στον βυθό και δεν θα τους δούμε ποτέ».

Το επόμενο στάδιο, σύμφωνα με την κ. Τόμπρου, είναι η ερευνητική γεώτρηση, την οποία χαρακτήρισε δοκιμαστική, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπάρχει πετρέλαιο.

Το ζήτημα αποκτά, όπως υποστήριξε, ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωγραφίας και της οικολογικής αξίας της Ελληνικής Τάφρου.

«Η Ελληνική Τάφρος ξεκινάει από μέσα του Ιονίου, το ενδιαίτημα το οποίο συζητάμε έχει πάρα, πάρα πολύ μεγάλα βάθη, σε πάρα πολύ κοντινή απόσταση από τη στεριά και έχει πάρα πολύ μεγάλη βιοποικιλότητα».

Η ίδια έκανε ιδιαίτερη αναφορά στα κητώδη, στα μεγάλα καλαμάρια, στα κοράλλια και σε άλλα είδη που ζουν στα μεγάλα βάθη.

«Είναι πολύ σημαντικό ενδιαίτημα για φάλαινες, όπως είναι οι φυσητήρες και οι ζιφιοί. Και έχει και πάρα πολλά είδη, για τα οποία ξέρουμε πολύ λίγα για αυτά, όπως τα μεγάλα καλαμάρια, τα κοράλια».

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η προειδοποίησή της για το τι μπορεί να σηματοδοτήσει μια πρώτη γεώτρηση στην περιοχή της Κέρκυρας.

«Αν ξεκινήσουν οι εξορύξεις, αν επιτρέψουμε και αφήσουμε να γίνει η δοκιμαστική γεώτρηση στην Κέρκυρα, αυτό θα σημαίνει ότι όλο το Ιόνιο θα είναι ανοιχτό προς εκμετάλλευση. Το Υπουργείο έχει δηλώσει ότι θέλουν να ξεκινήσουν σε βάθος να ανοίγουν όλα τα πεδία που είναι για εξόρυξη και θέλουν ένα για να κάνουν την αρχή».

Η κ. Τόμπρου υπογράμμισε ότι ο αγώνας απέναντι στις εξορύξεις δεν μπορεί να περιοριστεί σε μεμονωμένες αντιδράσεις, αλλά χρειάζεται συντονισμό, ενημέρωση, κινητοποιήσεις και, εφόσον χρειαστεί, δικαστικές προσφυγές.

Και πρόσθεσε:

«Θέλουν εύκολες, ήρεμες κοινωνίες οι εταιρίες αυτές. Δεν θέλουν να μαυρώσουν την εικόνα τους. Είναι πολύ σημαντικός ο αγώνας να είναι συνεχής, να μιλάμε για το τι συμβαίνει, να κάνουμε δράση, να ενημερώνουμε τον κόσμο και να συνεχίζουμε να τους ενοχλούμε και να τους σταματάμε σε κάθε βήμα».

Στη συνέντευξη έγινε ειδική αναφορά και στις πιθανές επιπτώσεις των σεισμικών ερευνών και των εργασιών εξόρυξης στη θαλάσσια χελώνα Caretta-Caretta.

Η Ξένια Τόμπρου σημείωσε ότι οι συνεχείς ήχοι μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα στην ακοή, ενώ μίλησε και για πιθανές αλλαγές στη συμπεριφορά των ζώων.

«Το ίδιο που συμβαίνει και στα θηλαστικά σημαίνει και στις Caretta-Caretta. Μπορεί να έχουν βλάβες στην ακοή, προσωρινή ή μόνιμη απώλεια ακοής. Βέβαια η ακοή της Caretta-Caretta είναι σημαντική, αλλά όχι τόσο σημαντική όσο στα θηλαστικά που την χρειάζονται 100% και για την τροφή και για την επικοινωνία τους».

Παράλληλα, αναφέρθηκε στο στρες και στις αλλαγές συμπεριφοράς που μπορεί να προκαλέσουν οι συνεχείς ήχοι, ενώ έθεσε και το ζήτημα των αποβλήτων και των υγρών που συνδέονται με τις γεωτρήσεις.

«Έχουν να αντιμετωπίσουν άλλο στρες και αλλαγές της συμπεριφοράς από τους συνεχείς ήχους και μετά, κατά τη διάρκεια των διαδικασιών εξόρυξης, που είναι για δεκαετίες, οι συνεχείς κινήσεις καθολικά ανεφοδιασμού αυξάνουν τον κίνδυνο για θανατηφόρους τραυματισμούς τους».

«Δεν υπάρχει σχέδιο δράσης σε περίπτωση ατυχήματος»

Ιδιαίτερα κρίσιμο σημείο της συνέντευξης αποτέλεσε η αναφορά στην ετοιμότητα των αρμόδιων αρχών σε περίπτωση ατυχήματος.

Η κ. Τόμπρου επικαλέστηκε την τοποθέτηση του Περιφερειάρχη στο Περιφερειακό Συμβούλιο και υποστήριξε ότι δεν υπάρχει ολοκληρωμένο και άμεσα εφαρμόσιμο σχέδιο αντιμετώπισης ενός σοβαρού περιστατικού

«Στην ερώτηση που κάναμε τι θα συμβεί σε περίπτωση ατυχήματος, απάντησε πάρα πολύ ξεκάθαρα, δεν υπάρχει σχέδιο δράσης, το οποίο να έχει αποτέλεσμα άμεσο και γρήγορο, με συγκεκριμένο εξοπλισμό».

Κατά την ίδια, το πρόβλημα δεν θα περιοριστεί στην περιοχή όπου θα γίνει η γεώτρηση.

«Αν γίνει κάτι στην Κέρκυρα, δεν θα είναι μόνο στην Κέρκυρα. Δεν σημαίνει δηλαδή ότι κοντά στην Κέρκυρα και στα Διαπόντια ότι μόνο εκεί θα έχουμε θέμα. Εννοείται ότι η ρύπανση μπορεί να πάει παντού στη Μεσόγειο και να έχει πολύ σοβαρές επιπτώσεις».

Η συζήτηση επεκτάθηκε και στη σεισμικότητα της περιοχής, καθώς το Ιόνιο χαρακτηρίζεται από έντονη σεισμική δραστηριότητα.

Η κ. Τόμπρου αναφέρθηκε στο παράδειγμα της Ολλανδίας, υποστηρίζοντας ότι σε περιοχές όπου πραγματοποιούνται εξορύξεις έχουν καταγραφεί σεισμικές δονήσεις που συνδέονται, όπως είπε, με την εκμετάλλευση κοιτασμάτων.

«Στην Ολλανδία αυτή τη στιγμή, τα κοιτάσματα υδραερίου, τα οποία έχουν αρχίσει να μειώνονται οι ποσότητες μέσα στα κοιτάσματα, κάπως το πάνω κομμάτι πέφτει προς τα μέσα, δημιουργώντας σεισμούς μεταξύ δύο και τριών ρίχτερ. Οπότε θα δημιουργηθούν σεισμοί κατά τη διάρκεια των εξορύξεων».

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν η αναφορά της στο ατύχημα του Deepwater Horizon, το οποίο χρησιμοποίησε ως παράδειγμα για να περιγράψει τις πιθανές συνέπειες ενός σοβαρού ατυχήματος σε γεώτρηση μεγάλου βάθους.

«Εκεί πήραν 87 μέρες για να σταματήσουν τη διαρροή. Ήταν και αυτό ένα κοίτασμα, το οποίο η εξόρυξη έγινε σε βαθιά νερά, όπως είναι και εδώ έξω από τις ακτές μας. 930 εκατομμύρια λίτρα πετρελαίου βγήκανε από το κοίτασμα αυτό».

Η ίδια στάθηκε και στη χρήση χημικών για την αντιμετώπιση της πετρελαιοκηλίδας, εκφράζοντας την άποψη ότι η αντίδραση αυτή μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον περιβαλλοντικά προβλήματα.

«Το χημικό που ρίξανε, που είναι και αυτό το πιο πιθανό σαν αντίδραση να υπάρξει σε περίπτωση ατυχήματος, έκανε πολύ πιο τοξικό το πετρέλαιο και για τα ψάρια και για το μικροπλαγκτόν και μετά και για τα μεγαλύτερα θηλαστικά».

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα της κ. Τόμπρου αφορά, όπως είπε, το εύρος της περιβαλλοντικής μελέτης.

Σύμφωνα με την ίδια, η μελέτη που έχει εξεταστεί αφορά τη συγκεκριμένη δοκιμαστική γεώτρηση και όχι το συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα που θα μπορούσε να προκύψει από μια σειρά γεωτρήσεων και από την πλήρη εκμετάλλευση των κοιτασμάτων.

«Εμείς λάβαμε μία μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, που μιλάει μόνο για αυτή τη δοκιμαστική γεώτρηση. Δεν υπάρχει, δεν μπορέσαμε να δούμε ποια θα είναι η επίπτωση των εξορύξεων στο συγκεκριμένο κοίτασμα για να μπορέσουμε να αποφασίσουμε αν το θέλουμε ή όχι. Και δεν ξέρουμε και ποια θα είναι η συσσωρευμένη επίπτωση πολλών γεωτρήσεων, γιατί όπως είπαμε αυτό δεν θα είναι μόνο ένα».

Η ίδια εξέφρασε την εκτίμηση ότι ο σχεδιασμός για τις εξορύξεις δεν αφορά μία μόνο περιοχή, αλλά ένα ευρύτερο πρόγραμμα που περιλαμβάνει περισσότερες περιοχές του Ιονίου και άλλων θαλάσσιων ζωνών.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, μίλησε για την ανάγκη μιας κοινής στάσης από τις τοπικές κοινωνίες, τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, τους φορείς και τους πολίτες.

«Είμαστε μία ενωμένη φωνή, για αυτό και η Πανελλαδική Συνέλευση για την Προστασία της Ελληνικής Τάφρου, γιατί είναι ένα το θέμα, δεν είναι χωρισμένο, Πάτρα, Ζάκυνθος, Κρήτη. Είμαστε όλοι ενωμένοι σε αυτό το θέμα».

Σύμφωνα με την ίδια, η Ελληνική Τάφρος αποτελεί ένα ενιαίο οικολογικό σύστημα, το οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά ανά περιοχή.

Η κ. Τόμπρου εξήγησε ότι η Ελληνική Τάφρος εκτείνεται σε μεγάλο τμήμα του ελληνικού θαλάσσιου χώρου, φτάνοντας, όπως ανέφερε, μέχρι την περιοχή της Ρόδου.

Παράλληλα, σημείωσε ότι, ακόμη και αν η Κέρκυρα βρίσκεται λίγο εκτός των ορίων της Ελληνικής Τάφρου, αποτελεί σημαντικό ενδιαίτημα για φυσητήρες, ζιφιούς και άλλα είδη..

Η συνέντευξη έκλεισε με αναφορά στη γνωμοδότηση του Περιφερειακού Συμβουλίου για την περιβαλλοντική μελέτη.

Η Ξένια Τόμπρου υποστήριξε ότι, παρά τις επιμέρους παρατηρήσεις και προβλήματα που, όπως είπε, υπήρχαν στη διαδικασία, η πλειοψηφία ψήφισε θετικά.

Κλείνοντας,έδωσε στο ζήτημα και μία ευρύτερη διάσταση, πέρα από την περιβαλλοντική και τεχνική συζήτηση.

«Αυτή η γενιά, η δικιά μας ,πρέπει να αποφασίσουμε το τι θέλουμε να κληρονομήσουμε στην επόμενη γενιά που έρχεται μετά από μας. Δηλαδή δεν θα πρέπει να τα θυσιάσουμε όλα στον βωμό του εύκολου χρήματος. Κάποια στιγμή, το περιβάλλον θα μας αφήσει».

«Ο αγώνας τώρα ξεκινάει στην Κέρκυρα. Δεν έχει τελειώσει τίποτα».