Μια ξεχωριστή πολιτιστική εκδήλωση, που φιλοδοξεί να μετατραπεί σε θεσμό για τον Άγιο Λέοντα Ζακύνθου, διοργανώνει για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Η Άμοιρη», αναβιώνοντας ένα παλιό προφορικό έθιμο του χωριού, το οποίο για πολλές δεκαετίες περνούσε από γενιά σε γενιά μέσα από τις αφηγήσεις των κατοίκων.

Η πρόεδρος του συλλόγου, Δήμητρα Μαργάρη, παρουσιάζοντας τη φετινή διοργάνωση, τόνισε ότι η εκδήλωση αποτελεί μια προσπάθεια διάσωσης της τοπικής παράδοσης και της συλλογικής μνήμης, δίνοντας ταυτόχρονα την ευκαιρία στους νεότερους να γνωρίσουν τον τρόπο με τον οποίο οι πρόγονοί τους υποδέχονταν τον Αύγουστο και προετοιμάζονταν για τη νηστεία του Δεκαπενταύγουστου.

Όπως εξήγησε, το συγκεκριμένο έθιμο δεν έχει καταγραφεί σε ιστορικά κείμενα, αλλά διατηρήθηκε ζωντανό μέσα από την προφορική παράδοση. Οι κάτοικοι του χωριού συγκεντρώνονταν στις γειτονιές, έστηναν μεγάλα κοινά τραπέζια και στο κέντρο άναβαν μια φωτιά πάνω στην οποία τοποθετούσαν ένα μεγάλο καζάνι. Κάθε οικογένεια πρόσφερε ό,τι όσπρια είχε διαθέσιμα στο σπίτι της, δημιουργώντας όλοι μαζί ένα κοινό φαγητό, το οποίο συμβόλιζε την ενότητα της κοινότητας αλλά και την έναρξη της νηστείας πριν από τη μεγάλη γιορτή της Παναγίας.

Η διαδικασία αυτή δεν περιοριζόταν μόνο στο μαγείρεμα. Συνοδευόταν από τραγούδια, χορούς, ιστορίες, μουσική και γλέντι, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που έφερνε κοντά μικρούς και μεγάλους. Η κ. Μαργάρη υπογράμμισε ότι ακριβώς αυτό το κλίμα επιχειρεί να αναβιώσει ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Η Άμοιρη», διατηρώντας αναλλοίωτη τη φιλοσοφία της παλιάς ζακυνθινής κοινότητας.

Η περσινή πρώτη διοργάνωση, όπως ανέφερε, ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Οι κάτοικοι του χωριού αλλά και πολλοί επισκέπτες αγκάλιασαν την προσπάθεια, συμμετείχαν ενεργά και έδωσαν την υπόσχεση ότι το έθιμο δεν πρέπει να χαθεί ξανά. Αυτή ακριβώς η ανταπόκριση αποτέλεσε το μεγαλύτερο κίνητρο για να συνεχιστεί η πρωτοβουλία και να καθιερωθεί ως μια σταθερή πολιτιστική δράση κάθε καλοκαίρι.

Η πρόεδρος του συλλόγου συνέδεσε το έθιμο με αντίστοιχες εικόνες που χαρακτήριζαν παλαιότερα πολλά χωριά της Ζακύνθου, όταν οι γυναίκες συγκεντρώνονταν στις γειτονιές και μαγείρευαν όλες μαζί, μετατρέποντας την καθημερινότητα σε γιορτή συνεργασίας και αλληλεγγύης. Όπως σημείωσε, είναι ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι σήμερα οι πολιτιστικοί σύλλογοι του νησιού αναλαμβάνουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην αναβίωση τέτοιων εθίμων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση της τοπικής πολιτιστικής ταυτότητας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συμβολή των γυναικών στον χώρο του πολιτισμού. Όπως είπε, οι γυναίκες, μέσα από τους πολλαπλούς ρόλους που καλούνται καθημερινά να υπηρετήσουν, διαθέτουν μια ιδιαίτερη ικανότητα να ενώνουν ανθρώπους, οικογένειες και ολόκληρες κοινότητες. Παράλληλα, όμως, τόνισε ότι στον Πολιτιστικό Σύλλογο «Η Άμοιρη» η προσπάθεια είναι συλλογική, με άνδρες και γυναίκες να συνεργάζονται ισότιμα και να αναλαμβάνουν ο καθένας το δικό του κομμάτι ευθύνης.

Η κ. Μαργάρη δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όσοι ασχολούνται εθελοντικά με τα κοινά. Οι αυξημένες επαγγελματικές και οικογενειακές υποχρεώσεις, όπως είπε, συχνά κάνουν δύσκολη την ενασχόληση με τον πολιτισμό. Ωστόσο, η ικανοποίηση που προσφέρει το αποτέλεσμα και η συμμετοχή του κόσμου αποτελούν τη μεγαλύτερη ανταμοιβή και το σημαντικότερο κίνητρο για να συνεχιστεί η προσπάθεια.

Αναφερόμενη στη φετινή διοργάνωση, διευκρίνισε ότι δεν θα υπάρχει επαγγελματική ορχήστρα, όμως το μουσικό πρόγραμμα θα αναλάβουν μέλη και φίλοι του συλλόγου, συνεχίζοντας την παράδοση των αυθεντικών ζακυνθινών γλεντιών, όπου το τραγούδι και ο χορός γεννιούνται αυθόρμητα από τους ίδιους τους συμμετέχοντες.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ιστορία του ίδιου του συλλόγου. Η ονομασία «Η Άμοιρη» προέρχεται από ένα μοναδικό παραδοσιακό τραγούδι του Αγίου Λέοντα, ένα κυκλικό μιμητικό τραγούδι με έντονα θεατρικά και σατιρικά στοιχεία, που συνδέεται με τις αποκριάτικες εκδηλώσεις του χωριού. Σύμφωνα με την πρόεδρο, πρόκειται για μια μορφή λαϊκής παράστασης, όπου ένας απαγγέλλει και τραγουδά, ενώ οι υπόλοιποι απαντούν χορεύοντας κυκλικά.

Η ίδια επεσήμανε ότι το συγκεκριμένο παραδοσιακό τραγούδι αποτελεί μοναδικό στοιχείο της πολιτιστικής ταυτότητας του Αγίου Λέοντα και της Ζακύνθου γενικότερα. Έχει ήδη καταγραφεί από λαογράφους και αποτελεί σημαντικό κομμάτι της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού. Στόχος του συλλόγου είναι να διασφαλιστεί η διάσωσή του, ώστε να μεταφερθεί αναλλοίωτο στις επόμενες γενιές.

Η συζήτηση επεκτάθηκε και στην ιδιαίτερη φυσιογνωμία του Αγίου Λέοντα. Η Δήμητρα Μαργάρη χαρακτήρισε το χωριό έναν από τους σημαντικότερους παραδοσιακούς οικισμούς της ορεινής Ζακύνθου, επισημαίνοντας ότι διατηρεί ακόμη τα λιθόστρωτα μονοπάτια, τις πετροκαλύβες, τα παλιά σπίτια και συνολικά ένα ιδιαίτερο φυσικό και αρχιτεκτονικό τοπίο, το οποίο αξίζει να προστατευθεί.

Παράλληλα αναφέρθηκε στη σημαντική τουριστική ανάπτυξη που γνωρίζει η περιοχή τα τελευταία χρόνια, χάρη κυρίως στις παραλίες Πόρτο Ρόξα και Πόρτο Λιμνιώνα, οι οποίες προσελκύουν καθημερινά μεγάλο αριθμό επισκεπτών. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις, όπως τα προβλήματα ύδρευσης, η καθαριότητα και η διαχείριση των απορριμμάτων, ζητήματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα των κατοίκων.

Ιδιαίτερη αισιοδοξία εξέφρασε για το γεγονός ότι ολοένα και περισσότερα νέα ζευγάρια επιλέγουν να παραμείνουν στον Άγιο Λέοντα, να δημιουργήσουν οικογένειες και να συνεχίσουν τη ζωή τους στον τόπο τους. Όπως ανέφερε, ο Πολιτιστικός Σύλλογος επιδιώκει να στηρίξει αυτή τη νέα γενιά, δημιουργώντας ευκαιρίες συνάντησης, συνεργασίας και πολιτιστικής δημιουργίας.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί σήμερα Παρασκευή 31 Ιουλίου, στις 9:30 το βράδυ, στην πλατεία του κοινοτικού ιατρείου, στο κέντρο του χωριού. Οι διοργανωτές καλούν κατοίκους και επισκέπτες να συμμετάσχουν σε μια βραδιά αφιερωμένη στην παράδοση, τη φιλοξενία και την τοπική γαστρονομία.

Στο μεγάλο καζάνι θα βράσουν κουκιά, φασόλια, φακές, ρεβίθια, σιτάρι και κάθε είδους όσπρια που θα προσφέρουν οι νοικοκυρές του χωριού, όπως ακριβώς συνέβαινε παλιά. Το παραδοσιακό αυτό γεύμα θα συνοδεύεται από ψωμί, ελαιόλαδο και κρασί, αναβιώνοντας πιστά το παλιό έθιμο που σηματοδοτούσε την έναρξη της νηστείας του Δεκαπενταύγουστου.

Κλείνοντας, η Δήμητρα Μαργάρη απηύθυνε ανοικτή πρόσκληση προς όλους να βρεθούν στον Άγιο Λέοντα και να γίνουν μέρος μιας γιορτής που συνδέει το χθες με το σήμερα. Όπως τόνισε, η διατήρηση των παραδόσεων αποτελεί ευθύνη όλων, καθώς μέσα από αυτές διαφυλάσσεται η πολιτιστική ταυτότητα του τόπου και ενισχύεται η συνοχή της τοπικής κοινωνίας

Prisma Radio 90,2 · Μαριέττα Ποταμίτη 30-7-2026 (Μποτώνης Διονύσιος – Μάργαρη Δήμητρα)